IBARUWA IFUNGUYE YANDIKIWE UMURYANGO W’ABIBUMBYE

Kuri: Nyakubahwa Dr Khalilur Rahman

Perezida w’Inama ya Mirongo Inani na Rimwe y’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye

Nyakubahwa António Guterres

Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye

Bimenyeshejwe: Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bose

Impamvu: « Twebwe, Abaturage » n’ivugururwa ryihutirwa ry’Umuryango w’Abibumbye

22 Nzeri 2026

Ba Nyakubahwa,

Hari umuzimu uhiga isi — umuzimu w’ikiremwamuntu cyahujwe kurusha ikindi gihe cyose mu mateka, ariko kigenda kirushaho kunanirwa gufatanya guhangana n’ibyago biduteye twese.

Intambara ziriyongera. Intwaro za kirimbuzi ziravugururwa. Ubwenge buhangano buratera imbere vuba kurusha inzego zikenewe kugira ngo bugengwe. Isi irashyuha. Inyanja zirazamuka. Ibyorezo biracyashobora kongera kwaduka. Ubusumbane burushaho kwiyongera. Imyenda y’ibihugu iraniga imiryango y’abantu bafite intege nke. Icyizere kirimo gusenyuka imbere mu bihugu, hagati y’ibihugu, no hagati y’abaturage n’inzego zivuga ko zibakorera.

Hagati aho, abantu miliyari 8.3 barareba, barakora, baraharanira kubaho, barizera, baratinya, barasenga, kandi bakabaza ikibazo cyoroshye ariko gikomeye: Mbese hari umuntu uyoboye isi dusangiye?

Amasezerano Shingiro y’Umuryango w’Abibumbye ntatangira agira ati « Twebwe, za Guverinoma », « Twebwe, Ibihugu by’Ibihangange », « Twebwe, Amasosiyete », « Twebwe, Amasoko » cyangwa « Twebwe, Impuzamashyirahamwe za Gisirikare ». Atangirana n’amagambo arusha ayandi kugira ishingiro muri demokarasi n’uburemere mu myifatire mbonezamubano ku rwego mpuzamahanga:

« Twebwe, Abaturage b’Umuryango w’Abibumbye. »

Ayo magambo agomba kongera gusubizwa mu mutima w’Umuryango w’Abibumbye.

Abaturage b’isi si igitekerezo kidafatika. Ni abana bo muri Gaza, Isirayeli, Ukraine, Uburusiya, Sudani, Irani, Libani na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, batatangije intambara zirimo kurimbura ejo hazaza habo. Ni abaturage bo ku birwa bareba amazi y’inyanja agenda yegera ingo zabo. Ni urubyiruko rwo muri Afurika rwinjira mu buzima bw’abantu bakuru mu bukungu budashobora kuruhaza amahirwe ahagije. Ni imiryango yakuwe mu byayo, yambukana imipaka ibisigazwa by’ubuzima bwayo. Ni abahinzi bahanganye n’amapfa, abakozi basunikwa ku ruhande n’ikoranabuhanga, abaturage babangamiwe n’indwara, n’ab’ibihe bizaza batarashobora kuvugira mu nama zirimo gusesagurirwamo umurage wabo.

Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye iteranye ku nsanganyamatsiko igira iti: « Kugarura icyizere, gucunga impinduka: Umuryango w’Abibumbye utanga umusaruro kuri bose. » Ni gahunda ikwiye. Ishobora kandi kuba imwe muri gahunda zihutirwa kurusha izindi zagejejwe ku muryango mpuzamahanga muri iki gihe cyacu.

Gahunda yemewe igaragaza impande nyinshi z’ibibazo dusangiye. Ikiganiro Rusange gihuza abayobozi n’abahagarariye ibihugu by’isi mu cyumba kimwe. Inteko irizihiza isabukuru y’imyaka mirongo ine y’Itangazo ku Burenganzira ku Majyambere. Irimo gusuzuma ibyago byo kuzamuka kw’amazi y’inyanja bishobora guhungabanya ukubaho kwa bamwe. Irimo kwiga uburyo bwo gukumira ibyorezo, kubyitegura no guhangana na byo. Izibuka isabukuru y’imyaka makumyabiri n’itanu y’Itangazo n’Ingamba za Durban byo kurwanya ivanguramoko.

Buri ngingo ireba agaciro, umutekano n’ugusagamba kw’abantu. Zose hamwe zigaragaza umurimo utararangira wo kubaka gahunda mpuzamahanga irangwa n’ubutabera.

Ariko munsi y’iyo gahunda yemewe hari indi gahunda — gahunda nyakuri ya politiki y’isi yacu iri mu kaga.

Iyo gahunda ikubiyemo intambara irimo kwaguka mu Burasirazuba bwo Hagati; intambara ikomeje hagati y’Uburusiya na Ukraine; amakimbirane hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Isirayeli na Irani; isenywa rya Gaza n’ikibazo cya Isirayeli na Palesitina kitarakemuka; amakuba yo muri Sudani; intambara no kwimurwa kw’abantu muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo no mu bindi bice bya Afurika; ikwirakwira ry’intwaro za kirimbuzi; gushyira intwaro mu kirere; intege nke za gahunda z’isi zo kugabura ibiribwa n’ingufu; imihindagurikire y’ibihe; irushanwa ry’ikoranabuhanga ridafite urigenzura; n’urugamba rutangiye rwo kumenya uzagenga ubwenge buhangano.

Ikubiyemo kandi uguhangana kugenda gukura hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Ubushinwa n’Uburusiya; kongera gutondeka isi mu matsinda ahanganye mu by’ingamba, ubukungu n’ikoranabuhanga; gushaka ubwigenge kw’ibihugu bifite imbaraga zo hagati; n’umuhate w’ibihugu bito wo kwirinda guhinduka ibikoresho cyangwa ibibuga by’urugamba rw’ibihangange.

Ikubiyemo kandi ejo hazaza h’Umuryango w’Abibumbye ubwawo.

Mbese Umuryango w’Abibumbye ushobora gukomeza kuba urubuga rwa politiki rusangiwe n’ikiremwamuntu, mu gihe za guverinoma zikomeye zirushaho guhitamo imishyikirano hagati y’ibihugu bibiri, igitutu cya gisirikare, ibihano, amatsinda y’igihe gito n’uturere tugengwa n’ibihugu by’ibihangange? Ese urwego rwashinzwe mu 1945 rushobora gukomeza kwemerwa mu gihe urwego rwarwo rukomeye kurusha izindi rukigaragaza uko ububasha bwari bugabanyije ku iherezo ry’Intambara ya Kabiri y’Isi? Ese Umuryango w’Abibumbye ushobora gusaba abaturage ba Afurika, Amerika y’Epfo, Aziya y’Epfo n’utundi turere tudahagarariwe bihagije kugirira icyizere gahunda badafitemo ijambo rifatika ku byemezo bikomeye kurusha ibindi?

Urubuga dusangiye rurimo gushirira imbere y’amaso yacu.

Rurashirira igihe ibihugu bikomeye byifashisha amategeko mpuzamahanga birega abo bihanganye, ariko bikayoroshya, bikayahindurira ibisobanuro cyangwa bikayabangamira igihe inshuti zabyo ari zo ziregwa.

Rurashirira igihe ibihugu bitanu bihoraho mu Nama y’Umutekano y’Umuryango w’Abibumbye bishobora gukoresha ububasha bwo guhagarika icyemezo, bikabuza Inama y’Umutekano gufata ingamba zikomeye ku ntambara no ku bibazo bifitemo inyungu. Rurashirira igihe abaturage basanzwe babwirwa ko amategeko mpuzamahanga arengera abantu mu ntambara areba bose, ariko bagasanga uburinzi bwayo butangwa hakurikijwe aho umuntu ari, abo igihugu gifatanyije na bo n’inyungu z’ingamba.

Rurashirira igihe imibabaro y’abaturage bamwe yiharira amaso y’amahanga, mu gihe ibindi byago — nk’ibyo muri Sudani — binanirwa guhabwa ibikorwa bya dipolomasi bihoraho.

Rurashirira igihe za guverinoma zisezeranya ibihugu bifite intege nke inkunga zo guhangana n’imihindagurikire y’ibihe, ariko ntizitange zose, ku buryo buteganyijwe kandi ku gihe. Ibihugu bito byo ku birwa ntacyo bisa n’ibyagize mu gutera izamuka ry’amazi y’inyanja, ariko bishobora gutakaza ubutaka, umurage n’ubusugire bwabyo kubera ibyemezo byafatiwe ahandi.

Rwarashiriye mu cyorezo cya COVID-19, igihe ibihugu bikize byihariraga inkingo nyinshi, imiryango ikennye yo igategereza. Isi yavugaga ubufatanye, ariko kubona inkingo akenshi byagenwaga n’ubushobozi bwo kwishyura, ubushobozi bwo kuzikora n’uburemere bwa politiki mpuzamahanga.

Rurashirira igihe Afurika, umugabane ugizwe n’ibihugu 54 n’abaturage barenga miliyari 1.5, idafite uhagarariye uwo mugabane uhoraho mu Nama y’Umutekano. Rurashirira igihe ibyemezo bireba ejo hazaza h’ikiremwamuntu biganirwaho na za guverinoma n’amasosiyete bike bifite ikoranabuhanga rihanitse, imari, amakuru n’imbaraga za gisirikare.

Rurashirira igihe uburyo bw’ubwenge buhangano bushobora guhindura umurimo, intambara, uburezi, politiki n’imibanire y’abantu butezwa imbere ahanini binyuze mu irushanwa ry’amasosiyete n’ibihugu, mu gihe igice kinini cy’ikiremwamuntu gisigara hanze y’ibyumba byemezwamo icyerekezo cyabwo.

Rurashirira igihe ibihugu byemeza amatangazo i New York, ariko bigasubira iwabyo bikitwara nk’aho ibyo byiyemeje byari imihango gusa.

Ibyo bivuguruzanya birimo guteza ibibazo byinshi by’icyizere icyarimwe.

Hari ikibazo cy’icyizere hagati y’ibihugu by’ibihangange, buri kimwe gitinya ko kwifata kwacyo byaha amahirwe abo gihanganye na bo. Hari ikibazo hagati y’ibihugu byo mu Majyaruguru y’Isi n’ibyo mu Majyepfo, gishingiye ku mateka y’ubukoloni, ubusumbane mu bukungu, imyenda, akarengane gaterwa n’imihindagurikire y’ibihe no gukoresha amategeko mpuzamahanga hatoranywa abo agomba kureba. Hari ikibazo hagati ya za guverinoma n’abaturage, bumva amasezerano atangirwa mu nama mpuzamahanga ariko mu buzima bwa buri munsi bagahura n’umutekano muke, guhezwa no kugabanuka kw’amahirwe.

Hari kandi ikibazo cy’icyizere hagati y’ab’iki gihe n’ab’ibihe bizaza. Twemera ko hari ibyago ingaruka zabyo zose zizagerwaho n’abana bacu, ariko tugakomeza gushyira imbere inyungu z’ako kanya z’ibihugu, iz’amasosiyete n’iza politiki.

Ishyano ni uko ikiremwamuntu kitigeze na rimwe gihuzwa n’ibintu nk’uko bimeze ubu, ariko kikagenda kirushaho gutandukana muri politiki no mu ndangagaciro.

Nyamara intege nke z’Umuryango w’Abibumbye ntizituma uba urwego rutagifite akamaro. Zituma kuwuvugurura birushaho kwihutirwa.

Nta rundi rwego rubaho aho hafi ibihugu byose byigenga bishobora guhurira munsi y’igisenge kimwe. Nta rundi rubuga rw’isi aho igihugu gito cyo ku kirwa gifite, mu buryo bwemewe, ijwi ringana n’iry’igihugu cy’igihangange. Nta rundi rwego mpuzamahanga rusangiwe rushobora gusimbura Umuryango w’Abibumbye mu gushyiraho amahame dusangiye, gutegura ibikorwa by’ubutabazi, guhuza uburyo bwo guhangana n’ibyorezo, kurengera impunzi, gushyigikira kubungabunga amahoro, guteza imbere uburenganzira bwa muntu no kuganira ku bisubizo rusange by’ibyago byugarije uyu mubumbe.

Umuryango w’Abibumbye akenshi urananirwa. Ariko isi itawufite ntiyaba isi yakize inzego ziremereye. Ahubwo ishobora kuba isi irushaho kugengwa n’imbaraga za gisirikare, ubuhangange mu ikoranabuhanga, igitutu cy’imari n’ubwami buhanganye.

Ntabwo rero duhitamo hagati y’Umuryango w’Abibumbye uko umeze ubu n’urwego rutunganye rwahita ruboneka. Duhitamo hagati yo kuvugurura urubuga rwa politiki dusangiye no kwemera ko rusimburwa n’akaduruvayo mpuzamahanga, aho imbaraga zaba isoko nyamukuru y’ukwemerwa.

Gahunda mwatangaje ishobora kugerwaho. Ariko izasaba ibirenze disikuru, amatangazo n’imihango ya dipolomasi. Isaba isezerano ry’ingingo umunani hagati y’abaturage, ibihugu n’inzego.

Icya mbere, kugarura icyizere binyuze mu kuri, kudahindagurika no gukoresha amahame amwe kuri bose.

Icyizere ntikivuka kubera ko cyatangajwe. Kigomba gukorerwa.

Umuryango w’Abibumbye n’ibihugu biwugize bigomba gukoresha Amasezerano Shingiro n’amategeko mpuzamahanga arengera abantu mu ntambara ku buryo bumwe — ku nshuti no ku banzi, ku bihugu bikomeye no ku bito. Ibirego by’ihohoterwa rikomeye bigomba gukorwaho iperereza ryigenga. Za guverinoma zigomba gusobanura ibikorwa byazo mu kuri. Iyo amakosa yakozwe, agomba kwemerwa. Iyo amasezerano atubahirijwe, uwabigizemo uruhare agomba kumenyekana.

Buri gihe ububasha bwo guhagarika icyemezo bukoreshejwe mu Nama y’Umutekano, igihugu kibukoresheje cyagombye kubisobanurira ku mugaragaro Inteko Rusange. Nta gihugu cyagombye kwemererwa kubuza ibikorwa rusange mu ibanga cyangwa kitari bubazwe ibya politiki. Ibihugu bihoraho mu Nama y’Umutekano byagombye kwiyemeza kudakoresha ubwo bubasha igihe hari jenoside, ibyaha byibasiye inyokomuntu cyangwa ubundi bwicanyi ndengakamere.

Isi ntishobora kongera kubaka icyizere igikoresha ihame rimwe ku bafite ububasha n’irindi ku badafite imbaraga.

Icya kabiri, gushyiraho ubushobozi bwo kureba ibiri imbere no gucunga impinduka.

Umuryango w’Abibumbye ugomba kurushaho kumenya ibigiye kuza. Ntushobora gukomeza guhamagara ikiremwamuntu ari uko amakuba yamaze kugera.

Hakenewe ubushobozi buhoraho kandi bwigenga mu bya siyansi bwo gusuzuma ubwenge buhangano bugezweho, intwaro zikora ubwazo, intambara zo mu ikoranabuhanga, ibyorezo, impinduka z’ibidukikije zishobora kurenga igipimo cyo gusubiza ibintu inyuma, ihinduka ry’abaturage, ukwimuka kw’abantu, imyenda irenze ubushobozi n’ibyago bishobora guhungabanya gahunda yose y’ubukungu.

Muri ubwo bushobozi hagomba kubamo abahanga mu bya siyansi, abahanga mu bitekerezo, abayobozi b’amadini, urubyiruko, abasangwabutaka n’abahagarariye ibihugu byo mu Majyepfo y’Isi. Kugenga ubwenge ntibishobora gusigirwa gusa abafite mudasobwa zikomeye kurusha iz’abandi, amasosiyete manini, ingabo nyinshi cyangwa umutungo mwinshi.

Ubwenge buhangano bugomba kwagura ubwenge n’ubushobozi bw’abantu bwo kwifatira ibyemezo, aho kubusimbura. Bugomba kugeza ubushobozi kuri bose, gukomeza imibanire, guteza imbere ukuri no gukorera agaciro ka muntu. Ikiremwamuntu kigomba kugenga ubwenge bufite imbaraga mbere y’uko ubwo bwenge buhinduka ubudashobora kugengwa.

Icya gatatu, guhindura amatangazo ibikorwa bipimika.

Umuryango w’Abibumbye utanga umusaruro ugomba gupimirwa ku mpinduka ubuzima bw’abantu bugeraho, aho gupimirwa ku mubare w’inama zakozwe cyangwa w’inyandiko zemejwe.

Buri cyemezo gikomeye cyagombye kugaragaza igikwiye gukorwa, ugishinzwe, uburyo kizaterwa inkunga, igihe kigomba kurangirira n’ingaruka zizabaho niba amasezerano atubahirijwe. Intambwe imaze guterwa yagombye gutangarizwa rubanda mu rurimi abaturage basanzwe bashobora kumva.

Kugera ku ntego bivuga ko imfashanyo z’ubutabazi zigera ku baturage mbere y’uko inzara itangira. Bivuga ko abahuza batangira gukora mbere y’uko amakimbirane ya politiki ahinduka intambara. Bivuga ko ingabo z’amahoro zirengera abaturage. Bivuga ko inkunga zo guhangana n’imihindagurikire y’ibihe zigera ku bari mu kaga gakomeye. Bivuga ko imiburo y’icyorezo ituma imyiteguro ikorwa mbere y’uko ibitaro bisenyuka.

Umuryango w’Abibumbye ugomba gupimirwa ku gaciro ka muntu urengera, imibabaro wirinda n’icyizere utuma gishoboka.

Icya kane, kuvugurura Inama y’Umutekano.

Urwego ntirushobora kugarura icyizere mu gihe rukomeza kwirinda kuvugurura urwego rufite uruhare runini mu kurugusha mu gihirahiro.

Afurika igomba guhabwa ubuhagarariye buhoraho kandi bufite icyo buvuze. Amerika y’Epfo n’utundi turere tudahagarariwe bihagije bigomba kugira ijambo rikomeye. Ubuhinde n’ibindi bihugu bigira uruhare rukomeye mu mibereho y’isi ntibishobora gukomeza gusigara hanze ya gahunda zigomba kugaragaza uko ububasha buteye muri iki gihe.

Niba gukuraho burundu ububasha bwo guhagarika icyemezo bidashoboka ubu, nibura imikoreshereze yabwo igomba kugabanywa. Igihe cyose bukoreshejwe, hagombye guhita habaho ikiganiro cyihutirwa mu Nteko Rusange. Ibihugu bibukoresha bigomba gusobanurira rubanda ingaruka bigira ku bantu. Hakwiye gusuzumwa byimbitse uburyo nk’ubusaba ko igihugu kirenze kimwe mu bihoraho mu Nama y’Umutekano ari cyo gikenewe kugira ngo igikorwa rusange gihagarikwe.

Intego si ukwibeshya ko ububasha butabaho. Ni ukuburinda kuba ikintu kitagira uwo kibazwa uretse cyo ubwacyo.

Icya gatanu, guha ibihugu bito n’abaturage ubushobozi nyakuri bwo kugira uruhare.

Umuryango w’Abibumbye « utanga umusaruro kuri bose » ntushobora kuba uwo ibihugu bikomeye bifatiramo ibyemezo, ibihugu bito bigatumirwa gusa gutanga disikuru.

Imiryango yo mu turere, harimo Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika, igomba guhabwa uruhare rukomeye mu gukumira intambara, mu buhuza no mu kubaka amahoro. Ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere bigomba guhabwa ubushobozi bwa tekiniki n’ubw’ibitekerezo kugira ngo bishobore kuganira ku masezerano ajyanye n’ubwenge buhangano, imisoro, imihindagurikire y’ibihe, ubucuruzi, ikoranabuhanga ry’ibinyabuzima n’imari y’isi.

Kuvuga gusa ko ibihugu byose bingana mu busugire ntibihagije, igihe byinjira mu mishyikirano bifite amahirwe atangana cyane yo kubona ubumenyi, ikoranabuhanga n’imari.

Za guverinoma na zo ntizigomba gufatwa nk’aho ari zo zonyine zifite ijwi ryemewe. Imiryango itari iya Leta, urubyiruko, abagore, abaturage bavuye mu byabo n’abasangwabutaka bagomba kugira inzira zateguwe zibafasha kugira uruhare mu byemezo bireba ubuzima bwabo.

« Twebwe, Abaturage » bigomba kuba ihame rigenderwaho, aho gukomeza kuba amagambo afungura Amasezerano Shingiro gusa.

Icya gatandatu, gutanga inkunga iteganyijwe kandi ikoreshwa mu mucyo.

Umuryango w’Abibumbye ntushobora kuzuza inshingano zireba isi yose ukoresheje inkunga zidafite icyizere, ubwishyu butinda, guhora usaba imfashanyo zihutirwa, inzego ziremereye kandi zabyimbye, n’amashami menshi atagaragaza neza ibyo yagezeho.

Ibihugu biwugize bigomba gutanga imisanzu yabyo yagenwe, yose kandi ku gihe. Ibigega by’ubutabazi, kubaka amahoro, kwitegura ibyorezo no kumenyera ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe bikeneye inkunga y’imyaka myinshi kandi iteganyijwe. Umuryango mpuzamahanga ukwiye gusuzuma imisoro yihariye icungwa neza ku bikorwa bigira ingaruka zirenga imipaka cyangwa bizanira isi yose inyungu.

Inkunga igomba kujyana n’igenzura rikomeye, gukorera mu mucyo no kubahiriza amategeko y’inzego. Kongera umutungo nta kuwubazwa ntibizagarura icyizere. Ariko gutegereza byinshi nta mutungo uhagije bitanga icyizere cy’uko hazabaho kunanirwa.

Icya karindwi, guhitamo ubuyobozi bufite ubutwari kandi bwigenga.

Uburyo Umunyamabanga Mukuru uzakurikiraho azatoranywa buzaba ikizamini cya hafi cy’isezerano ryo kugarura icyizere.

Uwo murimo ntugomba kugenzurwa cyane cyane n’imishyikirano yo mu ibanga hagati y’ibihugu bitanu bihoraho mu Nama y’Umutekano. Abakandida bagomba kwitaba ibiganiro bya rubanda, kugaragaza icyerekezo cyabo, kumenyekanisha inyungu zabo zishobora kugira aho zihurira n’uwo murimo no gusubiza ibibazo by’ibihugu n’abahagarariye abaturage b’isi.

Akarere umuntu akomokamo n’igitsina bifite akamaro mu rwego ruvuga ko ruhagarariye ikiremwamuntu. Ariko ubunyangamugayo, ubushobozi, ubwigenge, ubutwari mu ndangagaciro n’ubushobozi bwo kubwiza ukuri abafite ububasha bigomba kuba iby’ingenzi.

Umunyamabanga Mukuru ntagomba guhinduka umunyamabanga w’ibihugu by’ibihangange. Uwo mwanya ugomba gukomeza kurinda Amasezerano Shingiro no kuba ijwi ry’abaturage imibabaro yabo idakunze kugira uruhare mu mibare n’ingamba z’ibihugu.

Icya munani, kugarura intego mbonezamubano y’Umuryango w’Abibumbye.

Imiterere y’inzego ifite akamaro. Inkunga ifite akamaro. Guhagararirwa bifite akamaro. Ariko nta rwego rushobora kuvugururwa rutagaruye intego mbonezamubano rwashyiriweho.

Umuryango w’Abibumbye wavutse nyuma y’intambara y’isi, jenoside no kubona ibyo abantu bashobora gukorerana igihe ububasha budafite umurongo w’indangagaciro ububuza kurenga. Abawushinze ntibizeraga ko bakuyeho ikibi, guhangana cyangwa inyota y’ububasha. Bari bamenye ko kugira ngo ikiremwamuntu kirokoke, gikeneye ahantu ububasha bushobora guhura n’amategeko, ibiganiro n’inshingano dusangiye.

Ubusugire bugomba rero kumvikana nk’ikirenze kugenzura ubutaka. Bugomba no kumvikana nk’inshingano — ku baturage, ku baturanyi, ku kiremwamuntu, ku bazabaho nyuma yacu no ku Isi ibeshaho ibinyabuzima.

Amahoro ntashobora kugabanywa ngo abe gusa igihe gito kitariho intambara. Amajyambere ntashobora kugabanywa ngo abe gusa izamuka ry’ubukungu. Umutekano ntushobora kugurwa n’intwaro gusa. Ikoranabuhanga ntirishobora kwitwa iterambere kubera gusa ko rifite imbaraga. Ubuyobozi ntibushobora gupimirwa gusa ku bushobozi bwo gutegeka, kuganza cyangwa kuguma ku butegetsi.

Ikiremwamuntu gikeneye ubuyobozi bushobora kubanza guhagarara mbere yo gukora, gushaka ukuri kurenze icengezamatwara, komora ibikomere bishobora kongera kubyara amakimbirane, no gushyira ubumenyi n’ububasha mu murimo wo gusagambira hamwe.

Ba Nyakubahwa, inzitizi ikomeye si ukubura ubumenyi. Inyinshi muri izi mpinduka zimaze imyaka mirongo ziganirwaho. Inzitizi ni uko abungukira cyane kuri gahunda iriho ari na bo bafite ububasha bukomeye bwo kubuza ko ihinduka.

Ariko amateka atwigisha ko inzego zanga kwivugurura ku gihe amaherezo zihura n’impinduka z’akaduruvayo, kandi kenshi zigahura n’iherezo ryazo.

Umuryango w’Abibumbye si umutungo w’abakozi bawo. Si umutungo w’ibihugu bitanu bihoraho mu Nama y’Umutekano. Si umutungo wa za guverinoma zonyine. Mu ndangagaciro no mu mateka, ni uw’abaturage Amasezerano Shingiro yatangarijwe mu izina ryabo.

Twebwe abantu miliyari 8.3 bariho uyu munsi, dusangiye urugo rumwe rworoshye rwo kuri uyu mubumbe. Dufite amateka, imyemerere, imico na gahunda za politiki bitandukanye. Ntabwo tuzumvikana kuri byose. Ntidukeneye kuba bamwe muri byose. Ariko dukeneye urubuga dusangiye aho kutumvikana bidahinduka kurimburana, ububasha ntibuzimye ubutabera, kandi irushanwa ntirisenye ibintu bituma ubuzima ubwabwo bushoboka.

« Kugarura icyizere » bisaba ukuri no kudahindagurika.

« Gucunga impinduka » bisaba kureba kure, guha bose uruhare no kwifata.

« Umuryango w’Abibumbye utanga umusaruro kuri bose » usaba guhagararirwa, umutungo, kubazwa inshingano n’ibisubizo bigaragarira mu buzima bw’abaturage basanzwe.

Ikibazo kiri imbere y’iyi Nteko Rusange rero kiruta imyanzuro izafatwa cyangwa amagambo abayobozi bazavuga.

Mbese ibihugu by’isi — cyane cyane ibikomeye kurusha ibindi — bizemera kwifata bihagije uyu munsi kugira ngo ikiremwamuntu kigire ejo hazaza dusangiye?

Mbese « Twebwe, Abaturage » bizakomeza kuba isezerano ritubahirijwe ryanditswe mu ntangiriro z’Amasezerano Shingiro, cyangwa amaherezo bizahinduka ihame nyakuri rigenga Umuryango w’Abibumbye wavuguruwe?

Amateka arateze amatwi.

Abaturage b’isi barategereje.

Dr Theogene Rudasingwa

Umuturage w’u Rwanda

Utuye muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika

Umuturage w’isi